Ischias

Welke klachten passen bij ischias

• Pijn die vanuit de lage rug of bil naar één been trekt, soms tot in de kuit of voet.
• Een scherpe, brandende, zeurende of schietende pijn in bil of been.
• Meer pijn tijdens zitten, lopen, bukken, hoesten of bij een bepaalde houding.
• Moeite met slapen, autorijden, werken of sporten doordat de pijn steeds opkomt.

Ook signalen van zenuwbetrokkenheid kunnen voorkomen:

• Tintelingen of een prikkelend gevoel in het been of de voet.
• Een plek die anders of minder aanvoelt.
• Minder kracht, bijvoorbeeld moeite om op hakken of tenen te staan.

Niet iedereen heeft rugpijn naast de beenpijn. En pijn onder de knie of tintelingen bewijzen op zichzelf geen hernia. Bij nieuwe of toenemende zwakte is beoordeling door de huisarts belangrijk; bij plotseling of snel toenemend krachtverlies in je been bel je direct de huisarts of huisartsen-spoedpost

Waardoor ontstaat uitstralende pijn

De term ischias beschrijft een klachtenpatroon, geen nauwkeurige diagnose. Soms is een zenuwwortel in de lage rug geïrriteerd, bijvoorbeeld bij een rughernia. Ook andere problemen in de rug of andere vormen van uitstralende pijn kunnen een rol spelen. Daarom kijken we naar het verloop van de pijn, gevoel en kracht, en niet alleen naar de plaats waar je pijn voelt.
Als pijn in het been samengaat met aanwijzingen dat een bepaalde zenuwwortel betrokken is, spreken zorgverleners soms van een lumbosacraal radiculair syndroom. Dat vraagt een gerichte beoordeling. De naam ischias alleen zegt niet of dit syndroom aanwezig is.

Wat is het verschil tussen ischias, spit, acute lage rugpijn en een rughernia?

Deze woorden beschrijven niet allemaal hetzelfde. Ze zeggen iets over waar je pijn voelt, hoe de pijn begon, hoe lang die bestaat of wat een mogelijke oorzaak is.

• Ischias is een veelgebruikte naam voor pijn die vanuit de lage rug of bil naar het been trekt. Het is een beschrijving van klachten, geen precieze diagnose.
• Spit is plotseling ontstane, vaak hevige pijn onder in de rug. De rug kan stijf aanvoelen en bewegen kan lastig zijn. Spit is niet hetzelfde als ischias.
• Acute lage rugpijn is de brede naam voor lage rugklachten die korter dan zes weken bestaan. Spit valt daaronder. Ook uitstralende pijn kan in deze periode voorkomen.
• Een rughernia is een mogelijke oorzaak van pijn in de bil of het been. Daarbij kan een tussenwervelschijf een zenuwwortel prikkelen. Niet iedereen met ischiasachtige klachten heeft een hernia.

Deze klachten kunnen dus overlappen. Iemand kan bijvoorbeeld sinds kort lage rugpijn én pijn in het been hebben. De plaats van de pijn alleen vertelt niet wat de oorzaak is. Daarom kijken we ook naar het verloop, de invloed van bewegen en eventuele veranderingen in gevoel of kracht.

Hoe onderzoeken we je klachten

We vragen wanneer de pijn begon, waar die heen trekt, wat deze erger of minder erg maakt en wat je niet goed meer kunt. Daarna beoordelen we bewegingen en activiteiten die voor jou relevant zijn. Bij mogelijke zenuwbetrokkenheid onderzoeken we onder meer kracht, gevoel en zo nodig reflexen. We vragen ook naar veranderingen in plassen en ontlasting en andere alarmsignalen.

Met het onderzoek bepalen we of begeleiding door de fysiotherapeut passend is, of eerst contact met de huisarts nodig is. Eén bewegingstest kan een hernia niet definitief aantonen of uitsluiten. Een scan is ook niet bij iedereen nodig; de huisarts beoordeelt wanneer aanvullende diagnostiek iets toevoegt.

Behandeling van ischias bij TopFysio

Bij TopFysio Leeuwarden begint de behandeling met onderzoek. We kijken waar de pijn naartoe trekt, welke bewegingen invloed hebben en of er veranderingen zijn in gevoel of kracht. Ook bespreken we wat je door de klachten minder goed kunt: bijvoorbeeld zitten, lopen, slapen, werken of sporten. Op basis daarvan bepalen we samen wat op dit moment een passend beginpunt is.

Uitleg, actief blijven en zelf leren omgaan met de klachten vormen de basis. Je hoeft meestal niet te wachten tot alle pijn weg is voordat je weer beweegt. Wel kan het nodig zijn om activiteiten tijdelijk anders te verdelen en de belasting geleidelijk op te bouwen. De begeleiding kan bestaan uit:

• Uitleg over je klachten en over signalen waarop je moet letten.
• Advies om zitten, staan en lopen op een haalbare manier af te wisselen.
• Gerichte oefeningen die passen bij je klachten en de reactie van je been.
• Een stapsgewijze opbouw van dagelijkse taken, werk en sport.
• Training van kracht, controle en conditie zodra daar ruimte voor is.
• Regelmatige controle van pijn, functioneren, gevoel en kracht.

We kijken niet alleen naar wat tijdens een oefening lukt, maar ook naar je reactie later op de dag en de volgende ochtend. Wordt de beenpijn duidelijk erger of nemen tintelingen, gevoelsverlies of krachtsverlies toe? Dan passen we het plan aan en overleggen we zo nodig met de huisarts.

Aanvullende behandeling wanneer die helpt bij bewegen

Soms zorgen pijnlijke spieren of stijfheid ervoor dat bewegen en oefenen extra lastig zijn. Als het onderzoek laat zien dat dit meespeelt, kan behandeling van spieren tijdelijk helpen om weer beter in beweging te komen. Dry needling kan bijvoorbeeld een optie zijn bij relevante spiergerelateerde klachten. Het is geen behandeling van een beknelde zenuw of een rughernia en hoort niet standaard bij ischias.

Manuele therapie is evenmin een vaste stap. Bij een vermoedelijk lumbosacraal radiculair syndroom passen we mobilisaties en manipulaties van de rug bij voorkeur niet toe. We kiezen steeds op basis van het onderzoek welke begeleiding passend en veilig is.

Verder opbouwen na de eerste fase

Wanneer de uitstralende pijn en eventuele neurologische klachten voldoende zijn afgenomen, verschuift de aandacht naar wat je weer wilt kunnen. Dat kan betekenen dat we wandelen, tillen, werk of sport stap voor stap uitbreiden. Blijft je rug daarna nog weinig belasting verdragen, dan kan gerichte rugtraining zinvol zijn.

OriGENE kan in die latere fase voor sommige mensen een manier zijn om de rugspieren gecontroleerd te trainen. Het is geen behandeling voor een actieve zenuwbeknelling of duidelijke neurologische uitval. Of deze training iets toevoegt, bepalen we samen op basis van je herstel, belastbaarheid en doelen.

Wat kun je zelf doen bij ischias

Kies beweging die op dit moment haalbaar is. Dat hoeft niet pijnvrij te zijn, maar een activiteit moet passen bij hoe je tijdens en na afloop reageert:

• Loop zo nodig meerdere keren kort in plaats van één lange wandeling te forceren.
• Wissel zitten, staan en liggen af als een houding de pijn duidelijk versterkt.
• Houd dagelijkse taken zoveel mogelijk gaande en verdeel zwaardere taken tijdelijk over de dag.
• Kies een prettige slaaphouding; er bestaat geen verplichte houding die voor iedereen werkt.
• Bouw werk en sport in stappen op en let op de reactie later op de dag en de volgende ochtend.
• Stop met een oefening die de beenpijn duidelijk doet toenemen en langer laat aanhouden; vraag dan om passend advies.

Er is geen vaste rekoefening die iedere vorm van ischias oplost. Zeker bij tintelingen of krachtsverlies is het verstandig oefeningen te kiezen op basis van het onderzoek. Bespreek pijnmedicatie met je huisarts of apotheker als de pijn bewegen of slapen sterk belemmert.

Wanneer naar de fysiotherapeut

Een afspraak is zinvol als je wilt weten hoe je verantwoord kunt blijven bewegen, bijvoorbeeld wanneer:

• De beenpijn of beperkingen niet geleidelijk verminderen.
• Zitten, lopen, slapen of werken lastig blijft.
• Je twijfelt welke bewegingen of oefeningen bij je passen.
• Je sport of fysiek werk veilig wilt opbouwen.
• De klachten steeds terugkomen of je onzeker wordt over bewegen.

Je hoeft niet met elke kortdurende uitstralende pijn direct naar de fysiotherapeut. Nieuwe uitval, ernstige pijn of alarmsignalen vragen eerst om contact met de huisarts.

Wanneer naar de huisarts of direct hulp zoeken

Neem contact op met de huisarts bij:

• Nieuwe of toenemende tintelingen, minder gevoel of merkbaar minder kracht.
• Ernstige pijn die ondanks passende pijnstilling moeilijk te verdragen is, of klachten die duidelijk verslechteren.
• Koorts of ernstig ziek voelen, rugpijn na een relevante val of een ongeval.
• Onverklaard gewichtsverlies of nieuwe rugpijn bij kanker nu of vroeger.
• Veel pijn of beperkingen die na enkele weken niet afnemen.

Bel direct de huisarts of huisartsen-spoedpost bij:

• Niet meer kunnen plassen terwijl je wel moet.
• Urine of ontlasting niet kunnen ophouden.
• Een doof gevoel rond anus of geslachtsdelen.
• Plotseling of snel toenemend krachtsverlies in een been, bijvoorbeeld als lopen op hakken of tenen niet meer lukt.
• Snel erger wordende uitval van kracht of gevoel.

Deze spoedsignalen zijn zeldzaam, maar wachten op een afspraak bij de fysiotherapeut is dan niet verstandig.

Ischias laten beoordelen in Leeuwarden

Trekt de pijn naar je been en beperkt die je dagelijks leven? Bij TopFysio Leeuwarden bespreken we wat jouw klachten betekenen en welke volgende stap passend is.