- info@topfysio.nl
- 058 8446222
- Franklinstraat 103, 8921ES Leeuwarden
17 minuten leestijd
Wordt je schouder steeds stijver en pijnlijker? Lukt het steeds minder goed om je jas aan te trekken, je arm boven je hoofd te brengen of je hand achter je rug te krijgen? Dan vraag je je misschien af of er sprake is van een frozen shoulder.
Een frozen shoulder, ook wel adhesieve capsulitis genoemd, is een aandoening waarbij het kapsel rondom het schoudergewricht geleidelijk stijver wordt. Hierdoor ontstaan pijn én een toenemende bewegingsbeperking. De klachten ontwikkelen zich meestal langzaam en kunnen maanden tot zelfs enkele jaren aanhouden.
Een frozen shoulder vraagt om een andere aanpak dan bijvoorbeeld een peesontsteking, slijmbeursontsteking of het subacromiaal pijnsyndroom (SAPS). Daarom is het belangrijk om eerst vast te stellen waardoor jouw schouderklachten worden veroorzaakt. Pas daarna kan een behandelplan worden opgesteld dat past bij de fase van jouw herstel.
Een frozen shoulder is een aandoening waarbij het gewrichtskapsel van de schouder ontstoken raakt en vervolgens dikker en stijver wordt. Hierdoor wordt het kapsel minder rekbaar en bewegen de botten van het schoudergewricht minder soepel ten opzichte van elkaar.
Het gevolg is een combinatie van:
Actieve beweging betekent dat je je arm zelf beweegt. Passieve beweging betekent dat iemand anders, bijvoorbeeld de fysiotherapeut, jouw arm probeert te bewegen. Bij een frozen shoulder zijn uiteindelijk beide beperkt.
De aandoening wordt ook wel adhesieve capsulitis of kapselverstijving van de schouder genoemd.
Wordt je schouder steeds stijver en twijfel je of het om een frozen shoulder gaat? Bij TopFysio Leeuwarden onderzoeken we welke aandoening jouw klachten veroorzaakt en in welke fase je schouder zich bevindt. Zo krijg je een behandelplan dat past bij jouw situatie en voorkom je onnodige overbelasting.
Een frozen shoulder verloopt meestal geleidelijk en wordt vaak beschreven in drie opeenvolgende fases. Niet iedereen doorloopt deze fases precies hetzelfde en de duur kan per persoon verschillen, maar het model helpt om te begrijpen waarom de behandeling in elke fase anders is.
In de eerste fase staat pijn op de voorgrond. De schouder wordt gevoeliger en dagelijkse bewegingen, zoals reiken, aankleden of op de schouder liggen, worden steeds pijnlijker. Tegelijkertijd merk je dat de bewegingsvrijheid langzaam afneemt.
Kenmerken:
In deze fase neemt de pijn vaak iets af, maar wordt de schouder duidelijk stijver. Vooral het naar buiten draaien van de arm en het heffen van de arm worden steeds moeilijker. Dagelijkse activiteiten kunnen hierdoor flink worden beperkt.
Kenmerken:
Tijdens de herstelfase neemt de beweeglijkheid langzaam weer toe. Dit herstel verloopt meestal geleidelijk en kan maanden duren. Door de belasting rustig op te bouwen en gerichte oefeningen te doen, kan de schouder stap voor stap weer beter gaan functioneren.
Kenmerken:
Veel mensen denken in het begin aan een peesontsteking of een slijmbeursontsteking, omdat de klachten vaak beginnen met schouderpijn. Het verschil is dat bij een frozen shoulder de schouder na verloop van tijd steeds stijver wordt.
Een belangrijk kenmerk is dat zowel de actieve als de passieve beweging beperkt raken. Vooral het naar buiten draaien van de arm (exorotatie) neemt vaak als eerste af. Daarna worden ook het zijwaarts heffen en boven het hoofd reiken steeds moeilijker.
Veelvoorkomende klachten zijn:
Niet iedere stijve schouder is een frozen shoulder. Daarom onderzoekt de fysiotherapeut altijd of de klachten beter passen bij bijvoorbeeld SAPS, een peesletsel, een slijmbeursontsteking of een andere schouderaandoening.
De pijn wordt vaak rond de schouder gevoeld en kan uitstralen naar de bovenarm. Lees meer over mogelijke oorzaken van pijn in de bovenarm
Het schoudergewricht wordt omgeven door een stevig kapsel dat normaal soepel meebeweegt tijdens het heffen en draaien van de arm. Bij een frozen shoulder raakt dit kapsel geïrriteerd en ontstaat er een ontstekingsreactie. Daarna wordt het kapsel dikker en minder elastisch, waardoor de ruimte in het gewricht kleiner wordt en bewegen steeds moeilijker gaat.
Hierdoor ontstaat een typisch bewegingspatroon waarbij vooral het naar buiten draaien van de arm, later gevolgd door zijwaarts heffen en draaien naar binnen, steeds verder beperkt raakt. Omdat het probleem in het kapsel zit, zijn uiteindelijk zowel de bewegingen die je zelf maakt als de bewegingen die de fysiotherapeut uitvoert beperkt.
Een frozen shoulder kan zonder duidelijke aanleiding ontstaan, maar ook na een periode waarin de schouder minder goed of minder vaak is bewogen. Daarom wordt onderscheid gemaakt tussen een primaire en een secundaire frozen shoulder.
Bij een primaire frozen shoulder ontstaat de aandoening zonder duidelijke directe oorzaak. Dit wordt ook wel een idiopathische frozen shoulder genoemd. Idiopathisch betekent dat er geen duidelijke aanleiding gevonden wordt.
Je hebt bijvoorbeeld geen ongeluk gehad en geen schouderoperatie ondergaan, maar de schouder wordt toch geleidelijk pijnlijker en stijver.
Waarom dit bij de ene persoon wel gebeurt en bij de andere niet, is nog niet volledig bekend.
Bij een secundaire frozen shoulder ontstaat de aandoening na een andere gebeurtenis of aandoening. De schouder is bijvoorbeeld door pijn, letsel of een operatie een periode minder goed bewogen.
Een secundaire frozen shoulder kan onder andere ontstaan:
Niet iedereen die zijn schouder tijdelijk minder beweegt, ontwikkelt een frozen shoulder.
Een frozen shoulder komt vooral voor bij mensen tussen ongeveer 40 en 65 jaar. Daarnaast zijn er verschillende aandoeningen waarbij een frozen shoulder vaker voorkomt. Vooral de relatie met diabetes is duidelijk.
Mensen met diabetes hebben een verhoogde kans op het ontwikkelen van een frozen shoulder. De klachten kunnen bovendien hardnekkiger zijn en het herstel kan langer duren.
Heb je diabetes en wordt je schouder zonder duidelijke aanleiding steeds pijnlijker en stijver? Dan is het verstandig om niet alleen naar de pijn te kijken, maar ook te onderzoeken of de actieve én passieve beweeglijkheid van de schouder afneemt.
Ook bij mensen met een schildklieraandoening wordt een frozen shoulder vaker gezien. Dit geldt onder andere voor een te langzaam werkende schildklier (hypothyreoïdie) en een te snel werkende schildklier (hyperthyreoïdie).
Een schildklieraandoening betekent uiteraard niet dat schouderpijn automatisch een frozen shoulder is. Het is één van de factoren die bij het stellen van de diagnose wordt meegenomen.
Een frozen shoulder kan ook vaker voorkomen na een periode waarin de schouder langere tijd weinig is bewogen, bijvoorbeeld na een operatie, breuk of ander schouderletsel.
Ook bij sommige neurologische en cardiovasculaire aandoeningen wordt een verhoogde kans beschreven. Deze factoren zijn op zichzelf echter niet voldoende om de diagnose te stellen. Het kenmerkende klachtenverloop en vooral de beperking van zowel de actieve als passieve schouderbeweging blijven bepalend bij het onderzoek.
Een frozen shoulder is meestal goed vast te stellen op basis van het verhaal van de patiënt en een zorgvuldig lichamelijk onderzoek. Vaak is aanvullend onderzoek zoals een MRI of echo niet direct nodig.
Tijdens het onderzoek kijkt de fysiotherapeut onder andere naar:
Een belangrijk kenmerk van een frozen shoulder is dat zowel de actieve als de passieve beweging beperkt zijn. Vooral het naar buiten draaien van de arm is vaak opvallend beperkt.
Daarnaast onderzoekt de fysiotherapeut of het klachtenpatroon beter past bij een andere schouderaandoening.
Meestal niet. Een frozen shoulder is in de meeste gevallen een klinische diagnose. Dat betekent dat de diagnose vooral wordt gesteld op basis van het verhaal van de patiënt en het lichamelijk onderzoek.
Een echo of MRI kan wel zinvol zijn wanneer er aanwijzingen zijn voor een andere aandoening, bijvoorbeeld:
Veel schouderklachten lijken in het begin op elkaar. Daarom is het belangrijk om niet alleen naar de plek van de pijn te kijken, maar vooral naar het bewegingspatroon, het ontstaan van de klachten en de beperkingen tijdens het onderzoek.
Bij zowel een frozen shoulder als SAPS kan het heffen van de arm pijnlijk zijn. Toch is het onderliggende probleem heel verschillend.
Bij SAPS is vooral de actieve beweging pijnlijk, terwijl de passieve beweeglijkheid meestal grotendeels behouden blijft.
Bij een frozen shoulder raakt het gewrichtskapsel geleidelijk verstijfd. Daardoor worden uiteindelijk zowel de actieve als de passieve beweging beperkt. Vooral het naar buiten draaien van de arm neemt vaak als eerste af.
Twijfel je of jouw klachten beter passen bij SAPS? Lees dan ook onze pagina over SAPS (subacromiaal pijnsyndroom).
Een slijmbeursontsteking kan veel pijn veroorzaken bij het heffen van de arm, maar de passieve beweging blijft meestal redelijk mogelijk.
Bij een frozen shoulder ontstaat juist een progressieve verstijving van het kapsel, waardoor de schouder steeds minder goed beweegt, ook wanneer iemand anders de arm probeert te bewegen.
Lees ook meer over slijmbeursontsteking van de schouder.
Een peesontsteking van de schouder veroorzaakt meestal pijn tijdens belasting van de betreffende pees. De bewegingsvrijheid blijft vaak grotendeels behouden.
Bij een frozen shoulder is de pijn juist gekoppeld aan een toenemende bewegingsbeperking van het hele schoudergewricht.
Meer hierover lees je op onze pagina over peesontsteking van de schouder.
Na een rotator cuff scheur ontstaan de klachten vaak plotseling, bijvoorbeeld na een val of een verkeerde beweging. Naast pijn is er regelmatig sprake van krachtsverlies.
Een frozen shoulder ontwikkelt zich meestal geleidelijk over weken of maanden. De grootste beperking is niet zozeer krachtverlies, maar het steeds stijver worden van de schouder.
Bij schouderartrose ontstaat de pijn door slijtage van het kraakbeen in het schoudergewricht. Ook hierbij kan de schouder stijver worden.
Bij een frozen shoulder zit het probleem echter in het gewrichtskapsel. Bovendien verloopt een frozen shoulder meestal in verschillende fases en kan de beweeglijkheid na verloop van tijd weer grotendeels terugkeren, terwijl artrose een blijvende aandoening is.
Een frozen shoulder herstelt meestal geleidelijk, maar de juiste behandeling kan helpen om pijn te verminderen, de schouder zo goed mogelijk beweeglijk te houden en het herstel verantwoord te begeleiden. Welke behandeling het meest geschikt is, hangt af van de fase waarin de schouder zich bevindt.
Bij TopFysio Leeuwarden kijken we daarom niet alleen naar de diagnose, maar ook naar de prikkelbaarheid van het kapsel, de bewegingsbeperking, je dagelijkse belasting en jouw persoonlijke doelen. Zo voorkomen we dat je te veel doet, maar ook dat je de schouder onnodig ontziet.
De behandeling bestaat meestal uit een combinatie van:
Niet iedere behandeling past in iedere fase. Daarom stemmen we de behandeling af op de pijn, stijfheid, belastbaarheid en fase van het herstel.
Bij een frozen shoulder zijn oefeningen belangrijk, maar de juiste dosering is minstens zo belangrijk. Te weinig bewegen kan de schouder stijver maken, terwijl te intensief oefenen of forceren juist meer pijn kan geven.
Daarom stemmen we de oefeningen af op de fase waarin het kapsel zich bevindt.
In de eerste fase is het doel vooral om de schouder zo soepel mogelijk te houden zonder het geïrriteerde kapsel extra te prikkelen.
Geschikte oefeningen zijn bijvoorbeeld:
Het doel is niet om de schouder los te rekken, maar om de beweeglijkheid zo goed mogelijk te behouden.
Wanneer de pijn afneemt en de stijfheid op de voorgrond staat, kan de mobiliteit geleidelijk worden uitgebreid.
Vaak gebruiken we onder andere:
De belasting wordt langzaam opgebouwd. Rekken mag een trekkend gevoel geven, maar hoort geen scherpe pijn of langdurige napijn te veroorzaken.
Wanneer de beweeglijkheid terugkomt, verschuift de nadruk naar het herstellen van kracht, controle en vertrouwen in de schouder.
Afhankelijk van jouw situatie kunnen oefeningen bestaan uit:
Pas wanneer de mobiliteit voldoende is hersteld, bouwen we zwaardere belasting en bovenhandse activiteiten verder op.
Veel mensen denken dat een stijve schouder sneller herstelt door stevig te rekken. Bij een frozen shoulder werkt dat meestal averechts, zeker in de pijnfase.
Het kapsel is dan nog gevoelig. Te agressief mobiliseren of rekken kan de klachten juist verergeren en ervoor zorgen dat de schouder langer geïrriteerd blijft.
Daarom kiezen we voor een prikkelbaarheidsafhankelijke aanpak: voldoende bewegen om de functie te behouden, maar zonder het kapsel onnodig te overbelasten.
Wanneer de pijnfase afneemt en de schouder stijver wordt, kunnen mobilisaties van het schoudergewricht een waardevolle aanvulling zijn op de oefentherapie.
Door gerichte mobilisatietechnieken kan de beweeglijkheid van het gewricht geleidelijk worden ondersteund. Manuele technieken zijn echter geen behandeling op zichzelf. Het beste resultaat wordt bereikt wanneer zij worden gecombineerd met actieve oefeningen en een goede belastingopbouw.
Een frozen shoulder is een aandoening van het gewrichtskapsel. Dry needling is daarom geen behandeling van het kapsel zelf.
Wel zien we regelmatig dat spieren rondom de schouder extra gespannen raken doordat de schouder minder beweegt. Hierdoor kunnen pijnlijke triggerpoints ontstaan in bijvoorbeeld de rotator cuff, de deltaspier of spieren rondom het schouderblad.
Wanneer deze spierverkrampingen het bewegen extra pijnlijk maken, kan dry needling of behandeling van triggerpoints ondersteunend zijn. Dit vermindert de spierspanning, waardoor oefeningen vaak prettiger kunnen worden uitgevoerd. De basis van de behandeling blijft echter een fasegerichte oefen- en belastingsopbouw.
Bij hevige pijn, vooral in de eerste fase, kan een corticosteroïdinjectie tijdelijk verlichting geven. Hierdoor wordt het soms makkelijker om te slapen en met oefeningen te beginnen.
Een injectie geneest de frozen shoulder niet. Het beste resultaat wordt meestal gezien wanneer een injectie wordt gecombineerd met een gericht oefenprogramma en goede begeleiding.
Wanneer een injectie zinvol kan zijn, bespreek je dit met de huisarts of orthopedisch specialist.
Een operatie is slechts in een klein deel van de gevallen nodig.
Alleen wanneer de bewegingsbeperking langdurig ernstig blijft en een uitgebreide conservatieve behandeling onvoldoende resultaat geeft, kan een orthopedisch specialist een operatieve behandeling of een kapselrelease overwegen.
Voor de meeste mensen is een operatie niet nodig en herstelt de schouder geleidelijk met tijd en een goed opgebouwd behandelprogramma.
Hoewel je het natuurlijke herstel van een frozen shoulder niet kunt versnellen, kun je wel invloed uitoefenen op hoe goed de schouder blijft functioneren.
Belangrijke adviezen zijn:
Het doel is niet om pijn volledig te vermijden, maar om overbelasting te voorkomen.
Veel mensen hebben vooral ’s nachts last van hun schouder. Een goede slaaphouding kan de druk op het kapsel verminderen.
Praktische adviezen:
Hierdoor ontspannen de spieren rondom de schouder beter en neemt de druk op het gewricht vaak af.
Dat hangt af van de fase van de aandoening en van het soort werk dat je doet.
In de pijnfase zijn werkzaamheden boven schouderhoogte of zwaar tillen vaak moeilijk uitvoerbaar. In de stijfheidsfase zijn veel werkzaamheden weer mogelijk, maar blijven bepaalde bewegingen beperkt.
Samen kijken we hoe je jouw werkzaamheden zo goed mogelijk kunt blijven uitvoeren zonder het herstel te verstoren.
In de meeste gevallen wel.
Wel is het verstandig om sporten waarbij veel bovenhandse bewegingen nodig zijn, zoals tennis, volleybal of zwemmen, tijdelijk aan te passen wanneer deze veel pijn veroorzaken.
Andere vormen van bewegen blijven meestal juist wenselijk. Tijdens de herstelfase bouwen we sportbelasting stap voor stap weer op, zodat de schouder voldoende belastbaar wordt voor jouw sport.
Een frozen shoulder herstelt meestal binnen 6 maanden tot 2 jaar. De duur verschilt per persoon en hangt onder andere af van de ernst van de klachten, eventuele onderliggende aandoeningen zoals diabetes en de fase waarin de behandeling start.
Hoewel het natuurlijke herstel tijd kost, kan goede begeleiding helpen om de schouder zo functioneel mogelijk te houden, onnodige overbelasting te voorkomen en de terugkeer naar dagelijkse activiteiten, werk en sport verantwoord te begeleiden.
Neem contact op met een fysiotherapeut wanneer:
Blijf niet te lang rondlopen met een stijve en pijnlijke schouder. Bij TopFysio Leeuwarden onderzoeken we of je klachten passen bij een frozen shoulder en in welke fase je schouder zich bevindt. Op basis daarvan maken we een persoonlijk behandelplan dat past bij jouw dagelijkse activiteiten, werk en sport.
Lees ook meer over:
Schouderklachten – overzicht van veelvoorkomende oorzaken van schouderpijn en stijfheid.
SAPS (subacromiaal pijnsyndroom) – schouderpijn die vooral optreedt bij heffen en reiken.
Slijmbeursontsteking schouder – pijn rond de schouder waarbij bewegen en liggen op de schouder gevoelig kan zijn.
Peesontsteking schouder – peesklachten waarbij belasting en bewegen van de arm pijn kunnen veroorzaken.
Pijn bovenarm – als de schouderklacht vooral als pijn aan de buitenzijde van de bovenarm wordt gevoeld.
Rotator cuff scheur – schouderklachten waarbij naast pijn vooral krachtsverlies kan opvallen.
Een frozen shoulder duurt gemiddeld tussen de 6 maanden en 2 jaar. De aandoening verloopt meestal in drie fases: een pijnfase, een stijfheidsfase en een herstelfase. Niet iedereen doorloopt deze fases in hetzelfde tempo.
Met de juiste begeleiding kun je het natuurlijke herstel niet volledig versnellen, maar wel de beweeglijkheid zo goed mogelijk behouden, overbelasting voorkomen en de terugkeer naar dagelijkse activiteiten, werk en sport verantwoord opbouwen.
Ja. Een frozen shoulder herstelt bij veel mensen uiteindelijk vanzelf. Dit proces kan echter lang duren en soms één tot twee jaar in beslag nemen.
Juist omdat het herstel zo lang kan duren, is goede begeleiding belangrijk. Met de juiste adviezen, oefentherapie en belastingopbouw voorkom je dat de schouder onnodig verder verstijft of dat omliggende spieren overbelast raken.
Bij zowel een frozen shoulder als SAPS kan het heffen van de arm pijnlijk zijn, maar het onderliggende probleem is anders.
Bij een frozen shoulder zijn uiteindelijk zowel de actieve als passieve bewegingen beperkt doordat het gewrichtskapsel verstijft. Bij SAPS is vooral de actieve beweging pijnlijk, terwijl de passieve beweging meestal grotendeels behouden blijft.
Een slijmbeursontsteking veroorzaakt vooral pijn bij het bewegen van de arm. De schouder kan daardoor moeilijk bewegen, maar het gewricht zelf blijft meestal voldoende beweeglijk.
Bij een frozen shoulder ontstaat juist een geleidelijke verstijving van het gewrichtskapsel, waardoor zowel de actieve als passieve beweging steeds verder beperkt raken.
Ja, in veel gevallen wel. Wel is het belangrijk om de belasting tijdelijk aan te passen.
Sporten waarbij veel bovenhandse bewegingen nodig zijn, zoals tennis, volleybal of zwemmen, kunnen in de pijnfase meer klachten geven. Andere vormen van bewegen zijn vaak prima mogelijk. Samen met de fysiotherapeut bouw je de belasting geleidelijk weer op.
Probeer de schouder niet met kracht los te rekken wanneer deze nog erg pijnlijk is. Agressieve rekoefeningen en zware bovenhandse krachttraining kunnen het kapsel extra prikkelen en de klachten verergeren.
Bij een frozen shoulder zijn rustige, fasegerichte oefeningen meestal effectiever dan hard rekken of forceren.
Dry needling behandelt het stijve gewrichtskapsel niet en is daarom geen hoofdbehandeling bij een frozen shoulder.
Door de beperkte beweeglijkheid kunnen spieren rondom de schouder wel extra gespannen raken. Wanneer pijnlijke triggerpoints het bewegen bemoeilijken, kan dry needling ondersteunend zijn. De basis van de behandeling blijft een goede belastingopbouw en oefentherapie.
Een corticosteroïdinjectie kan vooral in de eerste, pijnlijke fase tijdelijk verlichting geven. Hierdoor wordt slapen vaak gemakkelijker en kunnen oefeningen beter worden uitgevoerd.
Een injectie geneest de frozen shoulder niet. Het beste resultaat wordt meestal bereikt wanneer een injectie wordt gecombineerd met een fasegericht oefenprogramma.
Meestal niet. Een frozen shoulder is vaak goed vast te stellen op basis van het gesprek en het lichamelijk onderzoek.
Een echo of MRI is vooral zinvol wanneer de fysiotherapeut of arts vermoedt dat er daarnaast sprake is van een andere aandoening, zoals een rotator cuff scheur of een ernstige peesbeschadiging.
Een frozen shoulder komt meestal niet opnieuw terug in dezelfde schouder nadat deze volledig is hersteld. Wel kan bij een deel van de mensen later ook de andere schouder klachten ontwikkelen.
De kans daarop is groter bij bepaalde risicofactoren, waaronder diabetes. Krijg je opnieuw pijn en stijfheid in dezelfde schouder, dan is het verstandig om te onderzoeken of er werkelijk opnieuw sprake is van een frozen shoulder of van een andere schouderklacht.
Medische check en expertise: Deze pagina is opgesteld door TopFysio Leeuwarden op basis van actuele richtlijnen, wetenschappelijke literatuur en klinische expertise in fysiotherapie, sportfysiotherapie en revalidatie.
Kelley MJ et al. – Shoulder Pain and Mobility Deficits: Adhesive Capsulitis (JOSPT) – Clinical Practice Guideline over diagnostiek en fysiotherapeutische behandeling van frozen shoulder.
British Elbow and Shoulder Society – Patient Care Pathway: Frozen Shoulder – actuele BESS-richtlijn voor diagnostiek en behandeling van frozen shoulder.
Challoumas D et al. – Comparison of Treatments for Frozen Shoulder (JAMA Network Open) – systematische review en meta-analyse naar de effectiviteit van verschillende behandelingen.
Zreik NH et al. – Adhesive Capsulitis of the Shoulder and Diabetes – meta-analyse naar de relatie tussen diabetes en frozen shoulder.
Does concomitant thyroid disorder lead to worse outcomes in frozen shoulder? – systematische review naar de relatie tussen schildklieraandoeningen en het beloop van frozen shoulder.